اسرائیل می کشد و ما تحریم می شویم؛ ننگ بر این نظم ناعادلانه

به قلم علی معروفی آرانی، پژوهشگر حوزه صهیونیسم و یهودیت

سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کشورمان در مناظره عمومی هشتاد ویکمین مجمع عمومی سازمان ملل، در 23 سپتامبر 2026، روایتی سیاسی از امنیت ایران و نظم بین المللی عرضه می کند که دفاع ملی، حق توسعه و همکاری منطقه ای را به یکدیگر پیوند می زند.
در این سخنرانی، رئیس جمهور تلاش می کند تا تصویری متفاوت از ایران در برابر جهان ترسیم کند. او می گوید ایران نه یک عامل بی ثباتی است، بلکه ملتی است که برای حفظ زندگی و استقلال خود، مجبور به ایستادگی است.

با عنایت به تحولات جاری در عرصه سیاست بین الملل و ضرورت تبیین مواضع ملی در برابر چالش های نوین جهانی، گزارش حاضر با هدف تحلیل دقیق و ساختارمند سخنان ریاست جمهوری تنظیم شده است. این تحلیل با تمرکز بر محورهای استقلال، بازدارندگی و عدالت بین المللی، به واکاوی پیام های کلیدی ابلاغ شده به عرصه های داخلی و خارجی می پردازد.

در روزگاری که معادلات قدرت با ابزارهای تحریم و ترور در حال بازتعریف است، روایت حقیقت بیش از هر زمان دیگری ضرورت می یابد. سخنان اخیر ریاست جمهوری، نه تنها پاسخی به چالش های موجود، بلکه بیانیه ای مقتدرانه برای ایستادگی بر حق دفاع، توسعه و عدالت است؛ پیامی که از قلب ایران برای جهانی که در جست وجوی صلح عادلانه است، فرستاده می شود.

رئیس جمهور در آخرین اظهارات خود، با ترسیم مرزی میان «صلح» و «تسلیم»، روایتی جدید از جایگاه ایران در نظام بین الملل ارائه کرد. این سخنان با تمرکز بر نقد معیارهای دوگانه جهانی و تأکید بر حق بازدارندگی، تلاش می کند تا پیام صلح آمیز اما قاطع ایران را به گوش مخاطبان جهانی و همسایگان منطقه برساند.

ایران: قربانی نیست، مدافع است

بخش اصلی حرف های رئیس جمهور این است: «ما به دنبال جنگ نیستیم، اما اجازه نمی دهیم از ما دفاع مان را بگیرند.» او بین دو مفهوم تفکیک قائل می شود: قدرت برای تجاوز: که ایران آن را رد می کند. قدرت برای دفاع: که ایران آن را حق مسلم می داند. او با اشاره به بمباران مدرسه ها و شهرهای کوچک، می خواهد بگوید که هزینه جنگ را مردم بی گناه می دهند و این ها دقیقاً همان چیزهایی است که ایران برای جلوگیری از آن ها، به قدرت نظامی نیاز دارد.

یکی از تندترین و پرمعناترین بخش های سخنان، نقد رفتار تفاوت آمیز قدرت های بزرگ است. او می گوید: چرا اسرائیل که سلاح اتمی دارد و قانون را زیر پا می گذارد، مصونیت دارد؟ چرا ایران که به دنبال توسعه و انرژی است، تحریم می شود؟ او با این سؤال، می خواهد بگوید که قوانین بین المللی در حال حاضر به نفع قدرتمندان است و این یک «تراژدی و بی عدالتی» است.

هسته ای؛ علم برای زندگی، نه سلاح برای جنگ

رئیس جمهور درباره موضوع حساس هسته ای، یک خط قرمز روشن رسم کرده است: «نه سلاح هسته ای، نه محرومیت از دانش هسته ای». او تأکید می کند که انرژی هسته ای برای ایران، بحث جنگ نیست؛ بلکه بحث درمان، کشاورزی و روشنایی است. او می گوید دانش هسته ای نباید مختص چند کشور باشد، بلکه حق تمام ملت هاست.

فلسطین؛ قلب تپنده عدالت

در مورد غزه و فلسطین، سخنرانی از یک بحث سیاسی به یک بحث اخلاقی تبدیل می شود. پیام او ساده است:
«تا وقتی فلسطین آزاد و عادلانه نباشد، صلح در منطقه واقعی نیست.» او معتقد است مقاومت فلسطین، یک واکنش طبیعی انسانی است؛ همان طور که هر انسانی اگر خانه اش را بمباران کنند، دست به مقاومت می زند.

پیام به همسایگان: امنیت در کنار هم، نه در تقابل

در نهایت، او یک نگاه دوراندیشانه را مطرح می کند: ایران همسایگان خود را رقیب نمی بیند، بلکه می خواهد آن ها را قوی ببیند. او هشدار می دهد که امنیت تنگه هرمز و کشتیرانی، با امنیت کشورهای ساحلی گره خورده است. یا باید با هم برای امنیت تلاش کنیم، یا همگی باید با ناامنی دست وپنجه نرم کنیم.

از آنجایی که سخنان رئیس جمهور در موضوعات بسیار حساسی مثل برنامه هسته ای، موضوع فلسطین و قدرت بازدارندگی بوده است، واکنش ها به شدت قطبی بوده و از دو طیف کاملاً متفاوت پیروی کرده اند.

در اینجا تحلیل واکنش ها را در سه سطح برای شما دسته بندی کرده ام:

1. واکنش رسانه ها و شخصیت های داخلی

الف) موافقان و حامیان (رسانه های دولتی و محافظه کار)

لحن واکنش: ستایش و حمایت

دیدگاه: آن ها این سخنان را نشانه «اعتماد به نفس بالا» و «صلابت دولت» می دانند. رسانه های حامی، بر این نکته تمرکز می کنند که رئیس جمهور با این ادبیات، توانسته است بین «صلح» و «ضعف» تفکیک قائل شود. آن ها از این نوع روایت که ایران را «قربانی و مدافع» معرفی می کند، برای تقویت جبهه داخلی و تقویت حس ملی گرایی استفاده می کنند.

ب) مخالفان و منتقدان (رسانه های اصلاح طلب یا لیبرال)

لحن  واکنش: تردید و نگرانی

دیدگاه: منتقدان ممکن است نگران باشند که این ادبیات «تقابل گرا» یا «حماسی»، فضای دیپلماسی را برای مذاکره سخت تر کند. آن ها ممکن است بپرسند: «آیا این لحن، راه را برای حل اقتصادی باز می کند یا تنش را بیشتر می کند؟» آن ها بیشتر بر روی پیامدهای اقتصادی این نوع سخنان تمرکز دارند.

2. واکنش رسانه های بین المللی و غربی

الف) رسانه های جریان اصلی غربی (مانند CNN، BBC، نیویورک تایمز)

لحن واکنش: انتقادی و شکاک

دیدگاه: این رسانه ها معمولاً روایت های رئیس جمهور را رد می کنند. آن ها به جای پذیرش ادعای «قربانی بودن ایران»، بر روی «نقش منطقه ای ایران» و «حمایت از گروه های مسلح» تمرکز می کنند. وقتی رئیس جمهور از «حق دفاع» صحبت می کند، رسانه های غربی آن را به عنوان «توجیه برای فعالیت های نظامی» تفسیر می کنند.

ب) تحلیلگران و کارشناسان علوم سیاسی بین المللی

دیدگاه: آن ها این سخنان را نوعی «دیپلماسی فشار» می بینند. یعنی دولت ایران می خواهد از یک طرف صلح را پیشنهاد دهد (برای کاهش تنش)، اما از طرف دیگر با استفاده از واژه هایی مثل «بازدارندگی»، به دنیا هشدار دهد که نباید ایران را تحت فشار قرار دهند. آن ها این را یک بازی «تعادل بین دیپلماسی و تهدید» می بینند.

3. واکنش شخصیت های منطقه ای (خاورمیانه)

الف) محور مقاومت (محور ایران، حزب الله، حماس)

لحن واکنش: بسیار مثبت و حمایت گرانه

دیدگاه: آن ها این سخنان را یک «حمایت سیاسی بلندبالا» می بینند. برای گروه هایی که با ایران متحد هستند، شنیدن این جملات (به خصوص درباره فلسطین و غزه) نوعی تقویت روحیه و تأیید راهبرد آن هاست.

ب) رقبای منطقه ای (مانند رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی)

لحن واکنش: تدافعی و هشداری

دیدگاه: اسرائیل این سخنان را تلاشی برای «تغییر روایت» (Narrative Shifting) می داند. آن ها معتقدند ایران با استفاده از موضوع فلسطین، می خواهد اذهان را نسبت به موضوعات دیگر (مثل برنامه هسته ای یا نفوذ منطقه ای) منحرف کند. آن ها این سخنان را تهدیدی برای امنیت خود در منطقه قلمداد می کنند.

در نهایت رئیس جمهور با روایتی جسورانه، جایگاه ایران را از یک قربانی تحریم ها به یک مدافع مقتدر در برابر بی عدالتی تغییر داد. این پیام صریح، همزمان سیگنالی برای صلح به همسایگان و هشداری برای متجاوزان است که نشان می دهد ایران، صلح را از جایگاه قدرت و عزت می طلبد، نه از جایگاه ضعف.

رئیس جمهور با ارائه روایتی از «صلح مبتنی بر عدالت»، بر تفکیک میان حق توسعه و میل به جنگ تأکید کرد. این سخنان، تلاشی است برای ایستادگی در برابر استانداردهای دوگانه جهانی و تأکید بر این اصل که امنیت واقعی، تنها از طریق احترام به استقلال ملت ها حاصل می شود.

انتهای پیام